محمد يوسف حريرى
96
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
تحيت وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها ( نساء - 86 ) تحيت به معناى سلام و درود است و كاربرد قرآنى آن حاكى از اين است كه غالبا مراد از تحيت سلام است يا اگر تحيت انواعى داشته باشد بارزترين مصداق آن سلام است . تحيت دعا كردن براى حيات ديگرى است خواه اين دعا به صورت « سلام عليك » يا « حياك اللّه » يا مانند آن باشد ، ولى معمولا از اين كلمه هر نوع اظهار محبّتى را كه افراد به وسيلهء سخن با يكديگر مىكنند شامل مىشود كه روشنترين مصداق آن همان موضوع سلام كردن است . ولى از پارهاى روايات و همچنين تفاسير استفاده مىشود كه اظهار محبتهاى عملى نيز در مفهوم تحيت داخل است . ( قرآنپژوهى ، ص 612 - تفسير نمونه ، ج 4 ، ص 42 ) تخفيق ( ت ) يا ترقيق در اصطلاح تجويد نازك و رقيق تلفظ كردن حرف است ( دائرة المعارف تشيع - ذيل تجويد ) تخت بلقيس - عرش بلقيس تدبر ( ت د بّ ) أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها ( محمد - 24 ) تدبر در قرآن عبارت از فهم معانى و دقتنظر در اشارات آن است ( توحيد اهل توحيد ، ص 10 ) تدوير يا - قرائت با تدوير تدوين قرآن مراد از جمع و تدوين قرآن اين است كه چگونه وحى تدريجى نهايتا به صورت مصنف يا كتابى درآمد . ( قرآن شناخت ، ص 29 ) - جمع قرآن تذكره وَ إِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ ( حاقّه - 48 ) نام قرآن مجيد ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 ) تراجمة القرآن ( ت ج م ت ل ) يعنى مفسران و شارحان قرآن ( مكتب اسلام ، ش 379 ، ص 30 ) ترتيل يا - قرائت با ترتيل ترجمان ( ت ج و ج ) در علم حديث مفسر را گويند ( فرهنگ علوم - ذيل ترجمه ) ترجمان القرآن رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله ابن عباس را به ترجمان القرآن ملقب ساخت و پس از آن از زبان ديگران بدان معروف گشت ( سه مقاله در تاريخ تفسير و نحو ، ص 93 و 96 - الاتقان ، ج 2 ، ص 590 ) ابن عباس خود را شاگرد حضرت على ( عليه السلام ) مىداند و گفته است هرچه از تفسير دارم از على است . ( بينات - ش 28 - ص 146 ) ترجمهء قرآن بازگردانى قرآن به زبانها و لغات ديگر مىباشد ( تاريخ تفسير قرآن كريم - ص 30 ) ترديد ( ت ) در قرائت قرآن آن است كه جمعى پس از تمام شدن قرائت قارى به يك آهنگ مثل قارى بخوانند ( اعجاز قرآن ، ص 42 ) ترعيد ( ت ) - تلحين ( 1 ) ترفيق ( ت ) يا ( - ) تخفيق